نحوه استفاده از Geo DNS برای سایت‌ها

در شرایطی که قطعی اینترنت و عدم دسترسی گوگل و کاربران به سایت‌ها آسیب زیادی به کسب و کارها زده، پیشنهاد می‌کنیم برای به حداقل رسیدن این آسیب‌ها، حفظ وضعیت سئو و به مشکل نخوردن کمپین‌های فعال گوگل ادز، قابلیت چند نسخه‌ای بودن سایت خود را فعال کنید. پیش تر در مطلب تاثیر قطعی اینترنت بر سئو کسب و کارها از Geo DNS به عنوان راه حلی برای دسترسی به سایت در زمان اختلال صحبت کردیم، در این مطلب به آموزش نحوه تنظیمات Geo DNS به سایت‌ها و کسب و کارها می‌پردازیم.

تعریف ساده Geo DNS و CDN

Geo DNS مخفف Geographical Domain Name System روشی برای مدیریت مسیریابی کاربران در سطح DNS است که بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربر، آدرس IP متفاوتی از سرور را به او برمی‌گرداند. در این روش، کاربر به آخرین دیتایی هدایت می‌شود که در نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین سرور از نظر جغرافیایی ثبت شده است. خود GeoDNS هیچ نقشی در ذخیره‌سازی یا تحویل محتوا ندارد و صرفاً مشخص می‌کند درخواست کاربر به کدام سرور مقصد ارسال شود. برای مثال وقتی شما آدرس سایت afrak.com را در مرورگر تایپ می‌کنید. یک DNS معمولی فارغ از اینکه در کجا قرار دارید، فقط یک IP به شما می‌دهد. اما Geo DNS بر اساس کشوری که در آن قرار دارید، مناسب‌ترین سرور و IP را به شما می‌دهد.

CDN یا شبکه توزیع محتوا، مجموعه‌ای از سرورهای پراکنده در نقاط مختلف جهان است که وظیفه آن‌ها ذخیره، کش و تحویل محتوا از نزدیک‌ترین نقطه به کاربر است. در CDN، علاوه بر مسیریابی هوشمند درخواست‌ها، محتوای سایت روی سرورهای لبه (Edge) ذخیره می‌شوند تا با کاهش فاصله جغرافیایی، زمان پاسخ‌دهی و فشار روی سرور اصلی کاهش پیدا کند.

Geo DNS چگونه کار می‌کند؟

جئو دی ان اس از یک دیتابیس استفاده می‌کند که مجموعه‌ای از آدرس‌های IP را به همراه موقعیت جغرافیایی‌شان دارد. این روش به صورت زیر کار می‌کند.

ابتدا شما آدرس را در مرورگر تایپ می‌کنید.
مرورگر درخواست را به سرور Geo DNS ارسال می‌کند.
سرور IP کاربر را بررسی کرده تا موقعیت جغرافیایی او را تشخیص دهد.
سپس IP سرور، مقصد مناسب را بر می‌گرداند.

اهمیت Geo DNS در زمان‌های اختلال اینترنت برای سایت های ایرانی

در صورتی که هاست شما داخلی یا خارجی باشد، در زمان قطعی اینترنت و عدم دسترسی گوگل به وبسایت، کاربرانی که با IP خارج از ایران به وبسایت شما مراجعه می‌کنند، با صفحه تحت عنوان Can’t be reached روبرو ‌می‌شوند. همچنین عدم دسترسی ربات‌های گوگل به محتوای صفحه شما و تجربه کاربری ضعیف، می‌تواند منجر به مشکل در سئو و کاهش رتبه صفحات شما شود. علاوه بر این در صورتی که کمپین تبلیغاتی گوگل ادز داشته باشید با چالش عدم نمایش تبلیغات در گوگل روبرو خواهید شد که در مقاله تاثیر کمپین گوگل ادز بر تبلیغات این چالش‌ها و راهکارهای رفع آنها را بیان کرده‌ایم.

نیازمندی‌ها قبل از راه‌اندازی Geo DNS

• داشتن یک هاست داخلی: در اسرع وقت از از فایل‌ها و دیتابیس سایت یک بکاپ بگیرید.
  داشتن یک هاست خارجی برای ایجاد بکاپ و کلون سایت: بکاپ را به سرور خارجی منتقل کنید و آماده راه‌اندازی Geo DNS شوید.
  سینک شدن اطلاعات دو سرور
• ثبت نام در یکی از سایت‌های ارائه دهنده Geo DNS

زیر ساخت مناسب برای پیاده‌سازی Geo DNS

برای پیاده‌سازی Geo DNS، استفاده از DNSهای معمولی کافی نیست و به زیرساختی نیاز دارید که امکان مدیریت ترافیک بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربران را فراهم کند مانند سرویس‌های توزیع شده. در ادامه، مهم‌ترین اجزای این زیرساخت را بررسی می‌کنیم:

1. سرور DNS هوشمند (Authoritative DNS Server)

در Geo DNS، باید از DNSهای پیشرفته با قابلیت Geo Routing و Traffic Management استفاده شود. این نوع DNS می‌تواند بر اساس کشور، منطقه یا IP کاربر، پاسخ متفاوتی ارائه دهد. نمونه‌های رایج این سرویس‌ها شامل: Cloudflare، سرورهای BIND مجهز به ماژول GeoIP و غیره هستند.

در واقع استفاده از DNSهای معمولی امکان مسیریابی جغرافیایی را فراهم نمی‌کند و عملاً Geo DNS را بی‌اثر می‌کند.

2. پایگاه داده موقعیت جغرافیایی IP (GeoIP Database)

DNS هوشمند برای تشخیص موقعیت کاربران نیازمند دیتابیس GeoIP به‌روز است. این پایگاه داده مشخص می‌کند هر IP متعلق به کدام کشور یا منطقه است. دقت این دیتابیس‌ها تأثیر مستقیم بر عملکرد صحیح Geo DNS و تجربه کاربری دارد.

3. سرورهای توزیع‌شده جغرافیایی (Distributed Servers)

Geo DNS زمانی معنا پیدا می‌کند که سرورها در چند موقعیت جغرافیایی مختلف قرار داشته باشند. اگر تمام سرورها در یک کشور (مثلاً فقط ایران یا فقط تهران) باشند، مسیریابی جغرافیایی عملاً مزیتی ایجاد نمی‌کند.
حداقل زیرساخت پیشنهادی:

• چند سرور در کشورهای مختلف
• یا ترکیب سرور داخلی + CDN خارجی سینک‌شده

این ساختار باعث کاهش latency، افزایش پایداری و بهبود سرعت بارگذاری می‌شود.

4. پیکربندی رکوردهای DNS (DNS Configuration Records)

در یک دامنه واحد، باید چند IP مختلف تعریف شود و مشخص شود هر IP مربوط به کدام منطقه یا Region است. DNS بر اساس موقعیت کاربر، نزدیک‌ترین یا مناسب‌ترین سرور را برمی‌گرداند. این مرحله نقش کلیدی در عملکرد صحیح Geo DNS دارد.

5. زیرساخت آماده و ساده‌سازی تنظیمات

در صورتی که از ارائه‌دهندگان زیرساخت آماده مانند cloudns.net یا gcore.com استفاده شود، بسیاری از تنظیمات پیچیده Geo DNS به‌صورت خودکار و تنها با چند کلیک انجام می‌شوند؛ بدون نیاز به پیکربندی دستی DNS یا مدیریت مستقیم دیتابیس GeoIP.

نحوه پیاده‌سازی Geo DNS مرحله به مرحله

پس از راه‌اندازی و ایجاد بکاپ کلون سایت روی یک سرور خارجی، باید برای ربات‌های گوگل و کاربران خارج از ایران شرایطی فراهم کنید تا در زمان درخواست سایت از خارج، این پاسخ از سرور کلون داده شود. برای پیاده‌سازی Geo DNS می‌توانید از سرویس‌های cloudns.net و gcore.com استفاده کنید. از سایت‌های داخلی هم ستون و ابرآروان این خدمات را ارائه می‌دهند.

مرحله اول: انتخاب DNS Provider و ثبت‌نام در آن

در قدم اول باید یک سرویس‌دهنده DNS انتخاب کنید که از قابلیت GeoDNS پشتیبانی می‌کند. این سرویس‌دهنده باید امکان تعریف رکوردهای متفاوت بر اساس موقعیت جغرافیایی کاربران را داشته باشد تا بتواند پاسخ DNS را متناسب با کشور یا منطقه کاربر تغییر دهد. شما می‌توانید از سرویس Gcore استفاده کنید. به این منظور ابتدا در این سرویس ثبت نام کنید.

سپس وارد صفحه Managed DNS شده و گزینه Get Started Free و سپس گزینه Add Zone را بزنید.

سپس در بخش Domain Name دامنه موردنظر را نوشته و گزینه Create Zone را بزنید.

مرحله دوم: تعریف سرورهای مقصد

در این مرحله، سرورهایی که قرار است ترافیک کاربران را دریافت کنند مشخص می‌شوند. معمولاً این سرورها شامل سرورهای داخلی و خارجی هستند که هرکدام آدرس IP مشخص و فعالی دارند و محتوای یکسان یا هماهنگ‌شده‌ای را ارائه می‌دهند. در صورتی که دیتای شما روی هاست داخلی است باید، هاست خارجی و در غیر این صورت هاست داخلی تهیه کنید. بسته به اینکه از چه سرویسی استفاده کنید این بخش می‌تواند دستی یا خودکار انجام شود که در gcore.com به صورت خودکار انجام می‌شود.

مرحله سوم: ایجاد رکوردهای GeoDNS

پس از آماده‌سازی سرورها، برای دامنه موردنظر رکوردهای DNS به‌صورت منطقه‌ای تعریف می‌شود. به‌عنوان مثال، برای کاربران داخل کشور یک رکورد با IP سرور داخلی و برای کاربران خارج از کشور رکوردی با IP سرور خارجی ثبت می‌گردد. این تفکیک می‌تواند بر اساس کشور، قاره یا محدوده‌های IP انجام شود.

در سایت gcore.com این موارد به صورت خودکار اضافه می‌شوند و نیاز نیست دستی کاری کنید. در صفحه‌ای که باز می‌شود مجموعه‌ای از رکوردهای سایت از دی ان اس سرور که دامنه روی آن فعال شده است شناسایی شده و نشان داده می‌شوند، چک کنید و اگر رکوردها صحیح بودند گزینه Confirm را بزنید تا به مرحله بعد هدایت شوید.

نیم سرورهای دامنه، باید به سرویس جئو دی ان اس اشاره کنند. در مرحله بعدی مرحله دی ان اس‌های فعلی که روی دامنه تنظیم شده به همراه دو نیم سرور جدید نمایش داده می‌شوند. این نیم سرورها را باید در پنل دامنه خریده شده ثبت کنید. بعد از تنظیم نیم سرورها ممکن است اعمال آن از چند دقیقه تا یک ساعت زمانبر باشد.

بعد از تنظیم نیم سرورها وارد پنل سایت gcore.com شده و interface mode را به حالت Advanced قرار دهید. سپس ردیفی که در آن در بخش name نام سایت، content یک IP از هاست و Type، مقدار A است را Edit Record بزنید.

در بخش بعدی گزینه Dynamic Respons رافعال کرده و گزینه Country را از سمت راست انتخاب کرده تا در بخش Order قرار بگیرد.

در مرحله بعد و مطابق تصویر نمایش‌داده‌شده در بخش پایینی صفحه، آی‌پی مربوط به هاست ایران و هاست خارج را تنظیم کنید. ابتدا رکورد پیش‌فرض موجود را ویرایش کرده و مقدار آی‌پی آن را روی آی‌پی سرور ایران قرار دهید. سپس در کارت Meta گزینه Countries را فعال کرده و در فیلد مقابل، کشور IRAN را انتخاب کنید. در ادامه با کلیک روی گزینه Add Record از انتهای صفحه، یک رکورد جدید ایجاد نمایید. در بخش Content آی‌پی سرور خارج از کشور را وارد کرده و در نهایت گزینه Save and Close را انتخاب کنید. با این پیکربندی، درخواست‌های ارسال‌شده از داخل ایران از طریق هاست ایران پاسخ داده می‌شوند و کاربران خارج از کشور محتوای هاست خارجی را دریافت خواهند کرد.

مرحله پنجم: پیاده‌سازی Health Check

برای افزایش پایداری، معمولاً Health Check روی سرورها فعال می‌شود. در این حالت، DNS Provider به‌صورت دوره‌ای وضعیت سرورها را بررسی می‌کند و در صورت عدم دسترسی به یک سرور، ترافیک کاربران آن منطقه را به سرور سالم جایگزین هدایت می‌کند.

مرحله ششم: تست و مانیتورینگ

در نهایت، تنظیمات GeoDNS از مناطق جغرافیایی مختلف تست می‌شود تا اطمینان حاصل شود کاربران به سرور صحیح هدایت می‌شوند. پس از راه‌اندازی نیز مانیتورینگ مداوم برای بررسی عملکرد سرورها و صحت مسیریابی ضروری است تا در صورت بروز مشکل، اصلاحات لازم انجام شود.

چالش‌های Geo DNS

راه‌اندازی Geo DNS با وجود مزایای فنی، چالش‌هایی دارد که می‌تواند روی عملکرد سایت و سئو تأثیر بگذارد:

• همگام‌سازی سرورها: هماهنگی بین سرورهای داخل و خارج کشور پیچیده است و عدم Sync می‌تواند باعث نمایش نادرست سایت شود.
• هزینه زیرساخت خارجی: ارائه سرویس پایدار به کاربران خارج از ایران نیازمند سرور و CDN بین‌المللی است.
• مدیریت ترافیک بین سرورها: انتقال ترافیک بین سرور ایران و خارج، در صورت تنظیم نادرست، باعث افزایش تأخیر و خطای دسترسی می‌شود.
• وابستگی به اینترنت و CDN: اختلال در اینترنت یا سرویس‌های CDN می‌تواند دسترس‌پذیری سایت و سئو را مختل کند.

توجه کنید که تضمینی بر کار کردن این روش، بعد از قطعی اینترنت و داخلی شدن به صورت کامل، نیست. در صورت وقوع این حالت، Crawl شدن سایت شما بدون مشکل انجام می‌شود ولی احتمال دارد سایت از داخل ایران در دسترس نباشد.

نکته دیگر اینکه تنظیمات فنی وبسایت خود را از افراد آگاه و متخصص این حوزه بخواهید. پیشنهاد می‌کنیم در صورتی که دانش کافی در این زمینه ندارید، خودتان اقدام نکنید، بیشتر شرکت های ارائه دهنده هاست و سرور، پشتیبانی و مشاوره رایگان در این موضوع دارند که کمک زیادی به شما می‌کند